PORT-LUI

PORT-LUI — Mavrikii davlati poy-taxti. Mavrikiy o. ning shim.gʻarbiy qismida. Port-Lui okrugining maʼmuriy markazi. Iqlimi tropik, oʻrtacha t-ra fev. da 26°, avg. da 19°. Yillik yogʻin 2000 mm. Aholisi 128 ming kishi (2000). P.-L. — mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. hind okeani sohilidagi port. Shosse yoʻllar tuguni. Neftni qayta ishlovchi, oʻgʻitlar ishlab chiqaruvchi z-dlar, … Читать далее

POLIAMID TOLALAR

POLIAMID TOLALAR — poliamidlar eritmasidan tayyorlanadigan sintetik tolalar Poliamid tolalar olish uchun, odatda, mol. m. 15000 dan 30000 gacha boʻlgan chi-ziqsimon poliamidlardan foydalaniladi. Poliamid tolalar pishiq, juda qayishoq, yeyilmaydi, koʻpgina kimyoviy moddalar taʼsiriga chidamli, oʻziga boʻyoq oladi. Konsentrlangan mineral kislotalarda (ayniqsa, qaynatilganda), fenol, krezol va b. da eriydi. Bir xil tolalar termooksidlanishga, yorugʻlik-ka, ayniqsa, ultrabinafsha … Читать далее

MOʻYNOQ TUMANI

MOʻYNOQ TUMANI — Qoraqalpogʻiston Respublikasining shim. dagi tuman. 1931-y. 19 sent. da tashkil etilgan. Amudaryo deltasi, Orol dengizining jan. dagi hududlarni egallaydi. Qoraoʻzak, Chimboy, Boʻzatov tumanlari, Krzogʻiston Respublikasining Oqtoʻba, Qiziloʻrda viloyatlari bilan chegaradosh. Mayd. 37,94 ming km2. Aholisi 28,8 ming kishi (2003). Tumanda 5 ovul fukarolari yigʻini (Boʻzatov, Madali, Tikoʻzak, Uchsoy, Qozoqdaryo), 1 shahar (Moʻynoq) … Читать далее

PODOLIYA QIRLARI

PODOLIYA QIRLARI, Podoliya platosi — Ukrainaning jan.-gʻar-bidagi qirlar. Dnestrning chap sohilida. Shim.gʻarbdan jan.-sharqqa choʻzilgan. Ohaktosh, mergel, qumtosh va slaneslardan, sharqiy qismi esa granit va gneyslardan tarkib topgan. Eng baland joyi 471 m (Kamula togʻi). Podoliya qirlarining katta qismi haydalib, deh-qonchilik qilinadi. Dub oʻrmonlari va oʻtloq dashtlari bor. Пост Навигацияси

MUGʻ QALʼA HUJJATLARI

MUGʻ QALʼA HUJJATLARI – Mugʻ qalʼa xarobalaridan topilgan hujjatlar majmuidan iborat oʻziga xos arxiv qoldigʻi (mil. 7-a. oxiri — 8-a. boshi) . Uning tarkibidagi jami 80 xujjatdan 74 tasi fanda shartli ravishda «milliy sugʻd yozuvi» yoki Samarqand sugʻd yozuvi deb nomlangan yozuvda bitilgan. 3 ta hujjat xitoy yozuvida boʻlib, mazkur arxiv mazmuniga daxldor emas. Xitoycha … Читать далее

PIRANYALAR

PIRANYALAR, piranyasimonlar (Serrasalmidae) — chuchuk suv balikdari oilasi. Uz. 25—60 sm. Gavdasi 2 yondan yassilashgan. Jagʻlarida oʻtkir tishlari bor. 15 turi Amazonka va Orinoko daryolari havzasida, Jan. Ameri-kaning shim.-sharqiy qismida tarqalgan. Yirtqich, gala boʻlib yashaydi. Balikdar va b. hayvonlarga hujum qila-di; odam uchun ham xavfli. Oddiy Piranyalar toʻdasi bir necha minut davomida vazni 50 kg … Читать далее

MUXALI NOʻYON

MUXALI NOʻYON (1169-1223) – moʻgʻullar sarkardasi. Chingizxonnint eng yaqin 4 safdoshi (Durban xuluk) dan biri. Chingizxon Shim. Xitoyni egallagach, Muxali noʻyonga (1217) Go-van unvonini (Go — mamlakat, van — shoh) berib, oʻzini Xitoydagi noibi sifatida qoldirgan. Muxali noʻyon jaloyir qabilasiningchat urugʻidan boʻlgan. Muxali noʻyon Xitoydagi koʻplab shaharlarni bosib olgan. Muxali noʻyon jasur, mard, aklli sarkarda … Читать далее

MURCH

MURCH (Piper nigrum) — murchdoshlar oilasiga mansub ilashib oʻsuvchi koʻp yillik oʻsimlik (liana). Poyasininguz. 15 m cha, diametri 8—12 mm. Bargi keng, tuxumsimon, nayza uchli. Gullari mayda, sargʻish, toʻpguli shingilsimon. Mevasi bir urugʻli, qizil, pishgach sargʻayadi, pishmagani quritilsa qora-yib bujmayadi. Hindiston, Hindixitoy, Seylon, Sumatra, Yava va Borneo, Lagos, Gana, Mavrikiy va Madagaskarda, Katta Antil o. … Читать далее

MURMANSK

MURMANSK (1917-y. gacha Romanov na Murmane) — RF Murmansk viloyatidagi qahramon shahar (1985), Murmansk viloyati markazi, Barens dengizining Kola qoʻltigʻi sohilidagi muzlamaydigan port. T. y. stansiyasi. Aholisi 388,3 ming kishi (1998). Sanoatining asosiy tarmoqlari — baliq ovlash va baliqni qayta ishlash, kema tuzatish, qurilish materiallari i. ch. M. da t-ral, seld ovlash va qabul-transport flotlari … Читать далее

MONOMERLAR

MONOMERLAR (mono… va yun. meros — qism) — molekulalari oʻzaro taʼsirlanib (polimerlanish yoki polikondensatlanish) yoki boshqa moddalarning molekulalari bilan reaksiyaga kirishib polimerlar hosil qiladigan quyi molekulali moddalar. Polimerlanishda qatnashuvchi koʻpchilik Monomerlar quyidagi ikki sinfdan biriga taallukdi boʻladi: 1) karrali bogʻlar S=S, S=S, S=O, C=N va b. ning buzilishi natijasida polimerlanuvchi birikmalar (olefinlar, diyen va atsetilen … Читать далее