MUHAMMAD ibn HUSAYN

MUHAMMAD ibn HUSAYN Mirakiy Samarqandiy (16-a.) — xattot. U nastaʼliq xatida koʻchirgan Ali ibn Husayn al-Ansoriyning dorishu-noslikka oid «Ixtiyoroti Badiyʼiy» (Badiyʼiyga bagʻishlangan saylanmalar», 1541, OʻzFA SHI, inv. №1598) asarini koʻchirgan. Bu qoʻlyozma nihoyatda chiroyli bezalgan, unga 602 rasm ishlangan; ularda dori sifatida ishlatiladigan giyoh, daraxt va jonivorlar tasvirlangan. Nemis olimi K. Brokkelmanning taʼkidlashicha, Muhammad ibn … Читать далее

MINGDEVONA

MINGDEVONA (Hyoscyamus L.) tomatdoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Boʻyi 1,5 m gacha. Po-yasi shoxlangan, sertuk. Birinchi yili uzun bandli ildiz boʻgʻiz, toʻpbarg, ikkinchi yili poya oʻsib chiqadi. Poyadagi barglari tuxumsimon, 3—7 boʻlakli, bandsiz, ketma-ket joylashgan. Gullari sargʻish, uchi keng, poya uchida toʻpgul hosil qiladi. Mevasi ikki xonali, koʻp urugʻli, koʻzachasimon koʻsakcha. Oʻrta Osiyo, Sibir, Kavkaz, … Читать далее

METALLORGANIK BIRIKMALAR

METALLORGANIK BIRIKMALAR — molekulasida metall — uglerod bogʻi boʻlgan organik birikmalar. «Metallorganik birikmalar» termini maʼlum darajada shartli. Sianidlar, karbidlar, baʼzi hollarda metallar karbonillari ham (Me—S bogʻi tutgan boʻlsa ham) anorganik birikmalar hisoblanadi. Bor, fosfor, kremniy, margimush va b. metallmaslarning organik birikmalari ham Metallorganik birikmalar jumlasiga kiradi. Shuning uchun keyingi vaqtlarda «elementoorganik birikmalar» degan umumiy nom … Читать далее

MASKA

MASKA (frans. masque, ital. machera soʻzidan) — 1) niqob; 2) jasad yuzidan gips va b. materiallar yordamida olingan quyma. Koʻpgina qad. xalqlarda koʻmilgan jasad yuziga oltin va b. quymasidan Maska kiygizilgan; 3) tibbiyotda narkoz berish, fizioterapevtik muolaja qilish yoki aseptika maqsadida bemor yuziga qoʻyiladigan maxsus moslama yoki doka; 4) kosmetikala davo yoki terini parvarish qilish … Читать далее

MIKSTURA

MIKSTURA (lot. mixtura — aralashma) — suyuq dori shakli; bir necha xil dorilarning biror suyuklikda eritilgan yoki choʻkmaydigan aralashma holiga keltirilgani. Mikstura tarkibiga nastoykalar, qaynatma, ekstraktlar, emulsiya, eruvchan va erimaydigan poroshoklar kirishi mumkin. Ichiladi. Пост Навигацияси

METILAMIN

METILAMIN, monometilamin, CH3NH2 — oddiy alifatik amin; oʻtkir ammiak hidli gaz. 0,005% li konsentratsiyada ham hidi seziladi. Mol. m. 31,06. Suyuklanish t-rasi — 93,46°, qaynash t-rasi — 6,32°, zichligi 682,8 kg/ m3. Suvda, etanolda va b. organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Kuchli asos, birlamchi aminlarga xos xususiyatlarga ega. M. Goffmanreaksiyalari yordamida sintez qilinadi. Insektitsidlar, erituvchilar, sirt … Читать далее

KIMYOTERAPIYA

KIMYOTERAPIYA, kimyoviy usul bilan davolash — xavfli oʻsmalarga qarshi taʼsir etish xususiyatiga ega dori vositalari bilan davolash. Bu usul bundan 50 yil avval olimlar tomonidan kashf etilgan; unda azotipritning baʼzi farmakologik moddalari tez oʻsuvchi hujayralarga taʼsir etishi va qon i. ch. aʼzolarining xavfli oʻsmasida qoʻllash mumkinligi bayon etilgan. Keyinchalik shu asosda Kimyoterapiyada qoʻllaniladigan dorilar ishlab … Читать далее

MAZ

MAZ (Unguentum), surtma dori — dori shakllaridan biri, qoʻlga yum-shoq unnaydigan qumoqsiz massa. M. asosi sifatida oʻsimlik yoki hayvon yoglari, yogʻsimon modlalar, nsftni qayta ishlash mahsulotlari, sintetik moddalar ishlatiladi. Maz turli kasalliklarni davolash, oldini olish maqsadida, shuningdek, teri va shilliq qavatlarni tashqi taʼsirlardan saqlash uchun qoʻllaniladi. U yaxshi yopiladigan bankalarda yoki siqmalarda salqin joyda saqlanadi. … Читать далее

KUMULYATSIYA

KUMULYATSIYA (lot. cumulatio — koʻpayish, toʻplanish, yigʻilish) — baʼzi dori moddalar uzoq, muddat qabul qilinganda ularning organizmda toʻplanib, taʼsir etish kuchining ortishi. Zaharlanishga olib kelishi mumkin. Material va funksional Kumulyatsiya farq qilinadi. Material Kumulyatsiyaga barbituratlar, yurak glikozidlari, funksioval Kumulyatsiyaga etil spirti sabab boʻladi. Kumulyativ xossali moddalar organizmdan chiqib ulgurishi uchun dori ichirilmay, orada dam beriladi. … Читать далее

MAVRAK

MAVRAK (Salvia) — labguldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtlar va yarim butalar turkumi. 500 turi bor. Oʻzbekistonda 16 turi uchraydi. Shundan yarim buta boʻlgan dorivor Mavrak ekib oʻstiriladi; boʻyi 50 sm. Barglari choʻziq yoki keng nashtarsimon, uzun bandli (poyaning yuqori qismidagisi bandsiz), qarama-qarshi joylashgan. Gullari koʻk, binafsha, poya shoxlarining uchida soxta toʻpgul hosil qiladi. Bargida … Читать далее