MIN

MIN — oʻrta asrdagi Xitoyda imperatorlar sulolasi (1368— 1644). Moʻgʻullarning Yuan sulolasi agʻdarilishi natijasida Chju Yuanʼchjan tomonidan asos solingan. 15-a. boshida bosqinchilik siyosati olib borgan. 1407-y. Xitoy qoʻshinlari Vyetnamni bosib olgan. Jan. dengizlar va Hind okeani mintaqalari tomon Chjen Xe qoʻmondonligi ostida 7 ta dengiz ekspeditsiyasi joʻnatilgan. Portugaliyaliklarning Xitoyda oʻrnashib olishga urinishlari munosabati bilan Min … Читать далее

KOJIKODE

KOJIKODE, Kalikut — Hindistonning jan. qismidagi shahar, Kerala shtatida. Aholisi 450 ming kishidan ziyod (1990-y. lar oʻrtalari). Arabiston dengizining Malabor sohilidagi port, tropik q. x. mahsulotlari eksport qilinadi. Taxta tilish va yogʻochsozlik sanoati korxonalari bor. Oʻsimlik moyi, parfyumeriya, sellyuloza ishlab chiqariladi. Baliqovlanadi. 16 — 17-a. larda hunarmandchilik usulida mitkal (kaliko) toʻqish bilan mashhur boʻlgan (shahar … Читать далее

MARJON DENGIZI

MARJON DENGIZI — Tinch okeandagi yarim yopiq dengiz. Avstraliyaning shim.-sharqiy qirgʻogʻi, Yangi Gvineya, Yangi Kaledoniya o. lari oraligʻida, shim.gʻarbda Torres boʻgʻozi orqali Hind okeani bilan tutashgan. Mayd. 4068 ming km2. Oʻrtacha chuq. 2394 m, eng chuqur joyi 9174 m. Dengizda marjon riflari (jumladan, Katta Toʻsiq rifi) va orol koʻp. Kema yurishi juda xavfli. Tubining relyefi … Читать далее

MOGADISHO

MOGADISHO (mahalliy nomi Xamar) — Somali poytaxti. Benadir viloyatining maʼmuriy markazi. Hind okeani sohilida joylashgan. Aholisi 900 ming kishi (1996). Iklimi subekvatorial iqlim, yanv. ning oʻrtacha t-rasi 28°, iyulniki 26°. Yillik yogʻin 400 mm dan ziyod. Mamlakatning asosiy porti (chetdan sanoat xom ashyolari, mashina, jihozlar, oziq-ovqat mahsulotlari keltiriladi). Aeroporti xalq,-aro ahamiyatga ega. Avtomobil yoʻllari tuguni. … Читать далее

IDRISIY

IDRISIY, al-Idrisiy Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad [1100 — Seuta (Sibta), Marokash — 1165 yoki 1161, Sitsiliya o. ] — arab geografi va sayyohi. Ispani-yadagi arab xalifaligining poytaxti Qurtuba (Kordova) sh. da tahsil olgan. Portugaliya, Fransiya, Angliya va Kichik Osiyo ya. o. ga sayohat qilgan. I. Yevropada eng mashhur sayyoh hisoblangan. Taxm. 1138-y. Sitsiliyaning Palermo … Читать далее

KOLOMBO

KOLOMBO (singal tilida Kalambu) — Shri Lanka Respublikasining amaldagi poytaxti, Shri Lanka o. ning gʻarbiy sohilida, Kelani daryosining kuyilish joyida. Iqlimi subekvatorial, mussonli nam iqlim. Oʻrtacha yillik yogʻin 2400 mm, eng koʻp yogʻin yoz oylariga toʻgʻri keladi. Yil davomida havo t-rasi kam oʻzgaradi, 27° atrofida saqlanadi. Aholisi qariyb 2 mln. kishi (1990-y. lar oʻrtalari). Kolombo … Читать далее

ENDEMIKLAR

ENDEMIKLAR, endemlar (yun. — mahalliy) — tarqalishi nisbatan kichik geografik hudud bilan cheklangan hayvonlar va oʻsimliklar oilalari, urugʻlari, turlari yoki boshqa taksonlari. Endemiklar — biron flora yoki faunaning oʻziga xos tarkibiy qismi. Endemizmning rivojlanishi geografik chegaralanish, iqlim va edafik (tuproq) sharoitlari, biologik omillar (parazitlik, konkurensiya va boshqalar) bilan bogʻliq. Tur endemizmi juda cheklangan boʻlishi mumkin. … Читать далее

ETNOGRAFIYA

ETNOGRAFIYA (etno… va… grafiya) , etnologiya, xalqshunoslik — jahondagi barcha xalqlarning, etnik birlikning turli tiplari, ularning kelib chiqishi (etnogenezi), turmush tarzi, urf-odatlari, moddiy va maʼnaviy taraqqiyot darajasidan qatʼi nazar, teng holda oʻzaro tafovuti yoki umumiyligi va oʻxshashligini, ularning oʻziga xos xususiyatlarini oʻrganuvchi maxsus fan sohasi. Etnografiya hoz. etyaoslarning kelib chiqishi va shakllanishi, joylashishi va etnik … Читать далее

XARARE

XARARE (1982-y. gacha Solsberi) — Zimbabve poytaxti. Matabele platosida 1400 m balandlikda joylashgan. Ikdimi subtropik, yanv. ning oʻrtacha trasi 21°, iyulniki 16°, yillik yogin 800 mm dan ziyod. Aholisi 1,4 mln. kishi (1990-y. lar oʻrtalari), asosan, afrikaliklar, qisman yevropaliklar. T. y. orqali Hind okeani sohilidagi Maputu va Beyra portlari bilan bogʻlangan. Avtomobil yoʻllari chorrahasi. Aeroporti … Читать далее

TANZANIYA

TANZANIYA (Tanzania), Tanzaniya Birlashgan Respublikasi (United Republic of Tanzania) — Sharqiy Afrikadagi davlat. Materikning Tanganika qismini hamda Zanjibar va Pemba olarini oʻz ichiga oladi. Mayd. 945,1 ming km2. Aholisi 37,2 mln. kishi (2002). Poytaxti — Dodoma sh. Maʼmuriy jihatdan 25 viloyat (materikda 20, Zanjibar o. da 3, Pemba o. da 2) (region)ra boʻlinadi. Davlat tuzumi. … Читать далее