SELDSIMONLAR

SELDSIMONLAR (Clupeiformes) suyakli baliqlar turkumi. Uzunligi, odatda, 5—75 sm, faqat doraba baligʻi —3,7 m, vazni (dorabadan tashqari) — 4 kg gacha. Jabra nurlari 5—20 ta. Suzgich pufagi ochiq, uning oʻsimtalari eshitish kapsulasi ichiga kiradi. Suzgichlari tikansiz. Orqa suzgichi bitta. Qorin suzgichlari 6—8 nurli. Tangachalari sikloidsimon. Yon chiziqlari boʻlmaydi, ammo jabra qopqogʻida sensor naylari yaxshi rivojlangan. … Читать далее

KAMBALASIMONLAR

KAMBALASIMONLAR (Pleuronecti-formes) — suyakli baliqlar turkumi. Voyaga yetgan davrida tanasi asimmetrik siqilgan, yapaloq boʻladi. Uz. 6 sm dan 4,7 m gacha, vazni bir necha g dan 330 kg gacha. Jabra pardasi 6—7 nurli. Suzgich pufagi boʻlmaydi, suzgich qanotlarida tikanlari, odatda, rivojlanmagan, qorin suzgichlari 5—6 nurli, tangachalari sikloid yoki ktenoid tipda. Ikkala koʻzi ham boshining bir … Читать далее

KARPTISHLISIMONLAR

KARPTISHLISIMONLAR (Cyprino-dontiformes) — suyakli baliqlar turkumi. Amerika, Afrika, Jan. Yevropa, Jan.-Sharqiy Osiyodagi chuchuk suvlarda tarqalgan 400 ga yaqin tur kiradi. Tanasi silindrsimon, oldingi qismi yon tomondan siqilgan va suyak tangalar b-n qoplangan. Koʻpchilik turlari suvning yuqori qatlamlarida yashaydi; ogʻzi yuqoriga qaragan; suzguchlari yumshoq. Yelka suzgichi bitta, tishlari rivojlangan. Koʻllar va sekin oqadigan suv havzalarida yashaydigan … Читать далее

UGORSIMONLAR

UGORSIMONLAR (Anguilliformes) suyakli baliqlar turkumi. Uz. 10 sm dan 3 m gacha, vazni 15 g dan 65 kg gacha. Shakli ilonga oʻxshash. Jabra yoylari nurlari 6—51 ta; baʼzan boʻlmaydi. Suzgich pufagi ochiq, suzgichlari tikansiz. Orqa va anal suzgichlari uzun. Qorin, baʼzan koʻkrak suzgichlari boʻlmaydi. Yelka kamari suyagi miya qutisi bilan tutashmagan. Lichinkasi bargsimon, shaffof. 23 … Читать далее

MEZOZOY ERATEMASI

MEZOZOY ERATEMASI (ERASI) (mezo… va yun. zoe — hayot) , mezozoy — fanerozoy eoniniyag oʻrta yirik boʻlinmasi va Yer geologik tarixining shunga muvofiq erasi. Mezozoy eratemasi 230 mln. yil avval boshlangan, 163 mln. yil davom etgan. Mezozoy eratemasini dastlab 1841-y. ingliz geologi J. Fillips ajratgan. 3 sistema (davr)ga boʻlinadi: trias, yura va boʻr. M. e. … Читать далее

SHUʼDAQANOTLILAR

SHUʼDAQANOTLILAR — suyakli baliqlar kenja sinfi. Hoz. baliqlarning 97% turini oʻz ichiga oladi. Xordasi qisman saqlanib qolgan. Yuqori jagʻlari bosh suyagi bilan harakatchan birlashgan. Terisi tangachadar (gonotsid, sikloid yoki ktenoid), baʼzan suyak plastinkalar bilan qoplangan yoki yalangʻoch. Xoanlari boʻlmaydi. Orqa suzgichi koʻpincha bitta baʼzan 2 yoki 3 ta. Dumi gomotserkal, suzgich pufagi bor. Anal va … Читать далее

TIROKSIN

TIROKSIN, 3,5,3ʻ,5tetrayodtirozin — odam va hayvonlarning asosiy tireoid gormoni. Qalqonsimon bez follikulalarida ishlanadi. Tirozin hosilasi. Tiroksin suvda va quruqlikda yashovchilar hamda baʼzi suyakli baliqlar (mas., kambala)da metamorfozni, issiq qonli hayvonlar va odamda moddalar almashinuvini, issiklik ishlab chiqarilishi, toʻqimalarning oʻsishi va yangilanishini kuchaytiradi. Tiroksin sintezi va sekretsiyasini gipofizning tireotrop gormoni (TTG) boshqaradi. Qonda Tiroksin miqdori koʻpaysa, … Читать далее

QAZILMA HAYVONLAR

QAZILMA HAYVONLAR — oʻtgan geologik davrlarda yashagan hayvonlar qoldiqlari. Qazilma hayvonlar skeletlari turli xil choʻkindi togʻ jinslarida saqlanib qolgan, baʼzan ularning tarkibiga ham kirgan boʻladi (mas, chigʻanokli ohaktosh). Qazilma organizmlar qoldiqlarini oʻrganuvchi fan paleontologiya, Qazilma hayvonlarni oʻrganuvchi fan esa paleozoologiya deb ataladi. Metamorflashgan tokembriy yotqiziqlaridagi Qazilma hayvonlar qoldiqlarining koʻrsatishicha, hoz. vaqtda yashayotgan koʻpgina hayvonlar (qoldiqlari … Читать далее

QUYOSHSIMONLAR

QUYOSHSIMONLAR — suyakli baliqlar turkumi. Uz. 10—80 sm, vazni 8 kg gacha. Suzgich pufagi yopiq, jabra pardasi 5—8 nurli. Suzgichlari tikanli: orqa suzgichlari 2, qorin suz-gichlari 6—10 nurli (nomi shundan). 50 ga yaqin turi bor. Barcha okeanlarning tropik va iliq suvlarida tarqalgan. Qora dengizda 1 turi uchraydi. Suv tubida, ayrim turlari 1000 m gacha chuqurlikda … Читать далее

BAKRABALIQ

BAKRABALIQ (Acipenser nudiventris) — suyakli baliqlar sinfining osyotrsimonlar turkumi va osyotrlar oilasiga mansub baliq. Qora, Azov, Kaspiy va Orol dengizi havzalarida tarqalgan. Balxash koʻli havzasida iqlimlashtirilgan. Tanasi duksimon, tumshugʻi choʻziq, ogʻzi boshining pastila. Skeleti togʻaydan tashkil topgan. Tanasidagi choʻgirlar besh qator, orqasida 11 — 17 ta, yon tomonida 55 — 57 ta, qornida esa 15 … Читать далее