MAHMUD II

MAHMUD II (1784.20.7-1839.1.7, Istanbul) — Turkiya sultoni (1808—39). Markazlashgan imperiya tuzish maqsadida bir necha islohotlar oʻtkazgan. 1826-y. yanicharlar polkini tarkatib, muntazam armiya tuzish toʻgʻrisida farmon chiqargan, yangi maʼmuriy birliklar tuzgan, harbiylen tizimini bekor qilib, yevropacha usulda ichki, tashqi ishlar va moliya vazirliklarini joriy qilgan. Bu islohotlar Usmonli turk imperiyasinint tanazzulga yuz tutishining asosiy sabablarini bartaraf … Читать далее

MUXOLAFAT

MUXOLAFAT, muxolifat (arab. — teskarilashish, kelishmovchilik) — rasmiy hukumat, uning siyosati bilan kelishmay boshqacha siyosiy yoʻl tutib, faoliyat yuritish. Muxolafatning mavjudligi fuqarolik jamiyatining siyosiy madaniyatini belgilab beruvchi muhim xususiyathisoblanadi. Muxolafat boʻlishning asosiy talablari quyidagilardir: hokimiyatni boshqarish, tashkil etish boʻyicha oʻz dasturiga, oʻz «komanda»siga, oʻz faoli-yatining gʻoyaviy, mafkuraviy asosiga ega boʻlish; amaldagi huquqiy normalar asosida faoliyat … Читать далее

MUHAMMAD BIN ABDULLA

MUHAMMAD BIN ABDULLA Said alhasan (taxm. 1860—1920.21.12, Efiopiya, Imi r-ni) — Somali xalqining milliy qahramoni, Buyuk Britaniya va Italiya mustamlakachilariga qarshi ozodlik qoʻzgʻoloni rahbari (1899 — 1920). Somali ya. o. ingliz mustamlakachilari tomonidan bosib olinib, taqsimlangandan keyin boshlangan qoʻzgʻolon milliy ozodlik tusini olgan. Qoʻzgʻolon «Muqaddas urush» (jihod), «dinsizlar»ga qarshi koʻrinish shaklini olib, Somali xalqining keng … Читать далее

PLANYOR

PLANYOR (frans. planeur, planer — parvoz qilmoq) — motorsiz, qanotli havodan ogʻir uchish apparati. Uchishi tinch atmosfera sharoitida ufqqa nisbatan maʼlum burchak osti (moʻljal burchagi) da uzluksiz pasayib borishi na-tijasida yuz beradi; samolyotning uchishidagi kabi fizik qonunlarga asoslanadi, xatto yuqoriga koʻtarilishi mumkin. Planyor rezinali amortizator, chigir, shatakka oluvchi samolyot yordamida uchiriladi. Planyorlar bir, ikki va … Читать далее

MUSHARRAF

MUSHARRAF Parviz (1943.11.8, Dehli) — Pokiston davlat arbobi, generalleytenant (1995). 1975—61 y. larda Karochi va Lohurdagi bilim yurtlarida, Buyuk Britaniya Qirolligi Mudo-faa tadqiqotlari kollejida oʻqigan. Pokiston harbiy akademiyasini tugatgan (1964). 1964-y. dan Pokiston qurolli kuchlari safida. 1965—71 y. larda maxsus «Kommandos» batalyoni,1991-y. dan piyoda qoʻshinlari diviziyasi, 1995-y. dan korpus qoʻmondoni. 1998-y. okt. dan armiya shtabi … Читать далее

MYUNXEN BITIMI

MYUNXEN BITIMI — Buyuk Britaniya bosh vaziri N. Chemberlen, Fransiya bosh vaziri E. Daladye, Germaniyaning fashist diktatori A. Gitler va Italiyaning fashist diktatori B. Mussolini tomonidan 1938-y. 29—30 sent. da imzolangan bitim. Sudet viloyatini Chexoslovakiyadan ajratib olib Germaniyaga berishni, shuningdek, Vengriya va Polsha hukumatlarining Chexoslovakiyaga nisbatan boʻlgan hududiy daʼvolarini qondirishni nazarda tutgan. Bu bitim 2-jahon … Читать далее

MARINA

MARINA (frans. marine, ital. marina — dengiz) — dengiz koʻrinishini aks ettiradigan manzara turi. Mustaqil rangtasvir turi sifatida 17-a. Yevropa sanʼatida ajralib turadi. Dengiz, dengiz hayotidagi muhim tarixiy voqealar, harbiy kemalar tafsilotini aynan tasvirlashda dengiz bezak sifatida xizmat qiladi. Golland marinachilari Marina imkoniyatlarini kengaytirib, dengiz tabiati va u bilan bogʻliq baliqchilar hayotini haqqoniy aks ettirdilar … Читать далее

MALTALAR

MALTALAR — xalq. Maltaning asosiy aholisi (355 ming kishi). Avstraliya (85 ming kishi), Buyuk Britaniya (35 ming kishi), Kanada (15 ming kishi), shuningdek, Afrikaning baʼzi mamlakatlarida ham yaщaydilar. Umumiy soni 490 ming kishi (1990-y. lar oʻrtalari). Malta tilida soʻzlashadi. Dindorlari — katoliklar. Пост Навигацияси

PALMERSTON

PALMERSTON (Palmerston) Genri Jon Templ (1784—1865) — vikont, Buyuk Britaniya bosh vaziri (1855—58 va 1859-y. dan). Tashki ishlar vaziri (1830-34, 1835-41, 1846-51). Ichki islohotlar oʻtkazishga qarshi chiqqan. Tashqi siyosatda «Kuchlar muvozanati» tarafdori. Palmerston hukumati 1857—59 y. larda Hindistondagi Sipohiylar qoʻzgʻoloni va Xitoydagi Taypin qoʻzgʻolonini bostirishda, Qrim urushi (1853—56) ni keltirib chiqarishda qatnashgan. Пост Навигацияси

PUL BIRLIGI

PUL BIRLIGI, mamlakatning pul birligi — mamlakatda qonun yoʻli b-n joriy etilgan pul belgisi, mamlakat pul tizimining asosiy un-suri boʻlgan pul hisobkitobi birligi. Mas, Oʻzbekistonning Pul birligi —soʻm. AQSHning Pul birligi — AQSH dollarn, Buyuk Britaniya P. b. — funt sterling. P. b. mayda qismlarga boʻlinadi. Mac, 1 soʻm=100 tiyin, 1 rubl=100 kopeyka, 1 AQSH … Читать далее