MATERIALLAR QARSHILIGI

MATERIALLAR QARSHILIGI — inshootlar elementlari va mashinalar detallarining mustahkamligi va deformatsiyalanuvchanligi (ishlov berishga moyilligi) ni, ularni tayyorlashda foidalaniladigan materiallarning fizikmexanik xossalari va tuzilishiga xos xususiyatlarni oʻrganuvchi fan. Asosiy vazifasi — elementlar va detallarga statik va dinamik kuchlar (nagruzkalar) taʼsir etganda ularni mustahkamlik, bikrlik (qattiklik), us-tuvorlik va tebranishlarga hisoblash usullarini ishlab chiqish. Asosiy oʻrganish obyektlari — … Читать далее

MUHANDIS

MUHANDIS (arab) , injener — texnikaning muayyan bir sohasiga ixtisoslashgan mutaxassis; texnika sohalaridan biri boʻyicha oliy maʼlumotli kasb egasi. Ilgari Sharqda binokor, yer oʻlchovchi, bino va inshootlarni loyihalovchi, handasa (geometriya) bilan shugʻullanuvchi kishilar Muhandis deb atalgan. Bagʻdod, Damashq, Buxoro, Xiva, Samarqand, Toshkent, Qoʻqon va b. sha-xarlarda hozirgacha saqlanib qolgan qad. bino va inshootlar qurilishida foydalanilgan … Читать далее

POKISTON

POKISTON, Pokiston Islom Respublikasi (Islami Jamhyriya Pakistan) — Osiyo jan. da, Hindiston ya. o. ning shim.-gʻarbidagi davlat. Mayd. 803,9 ming km2. Aholisi 147,6 mln. kishi (2002). Poytaxti — Islomobod sh. Maʼmuriy jihatdan 4 provinsiya, federal poytaxt hududi va federal xukumat tomonidan boshqariladigan qabilalar hududiga boʻlingan. Davlat tuzumi. Pokiston — Buyuk Britaniya boshchiligidagi Hamdoʻstlik tarkibiga kiruvchi … Читать далее

MINSK VILOYATI

MINSK VILOYATI — Belorussiya ning markaziy qismidagi viloyat. 1938-y. 15 yanv. da tuzilgan. Mayd. 40,8 ming km2. Aholisi 3301 ming kishi (1998). AsoSan beloruslar, shuningdek, rus, polyak, ukrain va b. millat vakillari ham yashaydi. Yer yuzasi sertepa, morenali qirlar, tekislik va pasttekislikdan iborat. Foydali kazilmalardan: kaliy va tosh tuzlari, torf, boʻr, mergel, qum, shagʻal, gil … Читать далее

KUMASI

KUMASI — Gananing markaziy qismidagi shahar. Ashanti viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 390 ming kishidan ziyod (1990-y. lar oʻrtalari). T. y. va avtomobil yoʻllari tuguni. Yirik sanoat va madaniyat markazi. Yogʻochsozlik, oziq-ovqat, yengil sanoat korxonalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Kakaoga ishlov berish korxonalari mavjud. Hunarmandchilik rivojlangan. Shaharga 17-a. da Ashanti qabila boshligʻi Kumasi qarorgohi sifatida … Читать далее

MAYKOP

MAYKOP (adigeycha Mыyekʼuapz — olmalar vodiysi) — RF dagi shahar. Adigeya Respublikasi poytaxti. Belaya daryosi (Kuban daryosi irmogʻi) sohilida. T. y. stansiyasi. Aholisi 166,5 ming kishi (1998). Maykopga 1857-y. rus qarbiylari kalʼa sifatila asos solgan. 1870-y. dan uyezd shaxri. Sanoatning yetakchi tarmogi — oziq-ovqat sanoati (goʻsht, mineral suv va oziq-ovqat k-tlari, konserva, vino-araq z-llari). Oʻrmon. … Читать далее

PYATIGORSK

PYATIGORSK — RF Stavropol ulka-sidagi shahar (1830-y. dan). Kavkaz Mineral Suvlari guruhidagi balneologik va balchiq kurorti. Podkumok daryosi boʻyida, Mashuk togʻi yon bagʻrida. T. y. stansiyasi. Aholisi 133,3 ming kishi (1998). Sanoati, asosan, kurort ehtiyoji uchun xizmat qiladi (oziq-ovqat, yengil sanoat korxonalari), shuningdek, elektromexanika va q. x. mashinalari z-dlari bor. Ped. va farmatsevtika in-tlari, teatr, … Читать далее

MOLDAVIYA

MOLDAVIYA, Moldova Respublikasi (Republika Moldova) — Yevropaning jan.-sharqiy qismidagi davlat. Mayd. 33,7 ming km2. Aholisi 4,432 mln. kishi (2001). Poytaxti — Kishinyov sh. Maʼmuriy jihatdan 40 tuman, 21 shahar va 48 shaharchaga boʻlinadi. Davlat tuzumi. Moldaviya — respublika. 1994-y. 29-iyulda kabul etilgan konstitutsiya amal qiladi. Davlat boshligʻi — parlament tomonidan saylanadigan prezident (2000-y. dan V. … Читать далее

KREMENCHUG

KREMENCHUG — Ukrainaning Poltana viloyatidagi shahar. Dnepr daryosidagi port. T. y. tuguni. Aholisi 243 ming kishi (1997). Kremenchugda mashinasozlik va metallsozlik, kon sanoatlari, («AvtoKrAZ» i. ch. birlashmasi, vagonsozlik, yoʻl mashivalari z-dlari, kon boyitish k-ti), neftni qayta ishlash, metall quyish va shtampovkalash, qurum, temirbeton shpallari, silikat va b. z-dlar bor. Oziq-ovqat (goʻsht, non k-tlari, kandolatchilik f-kasi, … Читать далее

TOSHKENT

TOSHKENT — shahar, Oʻzbekiston Respublikasi poytaxti, Toshkent viloyati markazi. Markaziy Osiyoning yirik sanoattransport chorrraxasi va madaniyat markazlaridan. Respublikaning shim. sharqiy qismida, Tyanshan togʻlari etaklarida, 440—480 m balandlikda, Chirchiq daryosi vodiysida joylashgan. Iqlimi kontinental, yillik oʻrtacha t-ra 13,3°, yanv. ning oʻrtacha trasi —1,1°, eng past t-ra —29°. Iyulning oʻrtacha trasi 27,5°, eng yuqori t-ra 42°. Yiliga … Читать далее